Alkol bağımlılığı kişinin alkol almak için aşırı istek duyması, alkol alma davranışını kontrol edememesi, sarhoşluk/rahatlama için giderek alması gereken miktarın artması olarak değerlendirilebilir. Alkol nedeniyle kişi ailevi, sosyal, iş ve yasal problemler yaşamaya başlar. Ancak, bunları kendine göre, akla uygun gerekçelendirir. Eğer alkol almadığında yoksunluk belirtileri (ellerde titreme, şaşkınlık, sinirlilik, terleme, sinek uçuşması gibi görsel halüsünasyonlar, uykusuzluk, baş ağrısı, bazen epileptik (sara) nöbetleri) oluşuyorsa alkol bağımlığı, oluşmuyorsa alkol kötüye kullanımı olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte alkol bağımlılığı tedavisinde kişinin kendi isteği en önemli koşuldur.

Madde bağımlılığı kişinin uyuşturucu/uyarıcı madde almak için aşırı istekli olması, madde alma davranışını kontrol edememesi, aynı etkiyi elde etmek için giderek daha fazla miktarda madde almayı istemesi durumudur. Madde kullanımı nedeniyle kişi ailevi, sosyal, iş ve yasal problemler yaşamaya başlar. Ancak bunları kendine göre akla uygun gerekçelendirir. Eğer madde almadığında yoksunluk belirtileri (belirtiler kullanılan maddeye göre değişkenlik göstermesine rağmen, ellerde titreme, sinirlilik, uykusuzluk, ishal, kas ağrıları, terleme gibi) oluşuyorsa madde bağımlığı, oluşmuyorsa madde kötüye kullanımı olarak değerlendirilebilir. Madde bağımlılığı tedavisinde kişinin kendi isteği en önemli koşuldur.